Migawki

Dla prenumeratorów naszego czasopisma 10% zniżki na kurs praktyk NLP.

Zaglądnij >>> 

 
Jaka tematyka artykułów najbardziej Cię interesuje?
 

Nasze czasopisma

Ezoteryk
Psychologia w Biznesie
akasha_logo.gif
Strona Główna arrow Elixir 2008 arrow Nr 8 arrow Psychologia świadomości według C. G. Junga
Psychologia świadomości według C. G. Junga Drukuj Poleć znajomemu
Oceny: / 1
KiepskiŚwietny 

Prokopiuk cz II

C.G. Jung: Świadomość to czysty cud. Gdyby nie istniała, nie można by jej wymyślić. Jest oto, a jej geneza i istota pozostaną na zawsze niepoznawalne. 

Punkt wyjścia dalszych rozważań; żadna wypowiedź psychiczna nie musi być prawdziwa pod względem treściowym, jednakże zawsze jest całkowicie realna jako zdarzenie, tzn. nie może być zakwestionowana; jest więc prawdziwa w starym znaczeniu gr. aletheia (prawdy i rzeczywistości). Wobec tego zaleca się nam czysto fenomenologiczny punkt widzenia - w szczególności przy opisie psychologii świadomości, gdzie ograniczamy się do konstatacji zachodzenia jakichś zdarzeń. Już to samo przyniesie ciekawe rezultaty: świadomość ma niewyczerpane bogactwo właściwości i aspektów. Jung: Świadomość to czysty cud. Gdyby nie istniała, nie można by jej wymyślić. Jest oto, a jej geneza i istota pozostaną na zawsze niepoznawalne. (Możność opisu jedynie jej ontogenezy.)

 

Psychologia świadomości

Świadomość jest daną irracjonalną (samą w sobie) - stanowi irracjonalne przeciwieństwo świata fizycznego. Świat świadomy to świat widziany od wewnątrz. Przy tym świadomość jest warunkiem wszelkiego doświadczania i wszelkiego poznania, a zatem dla nas także egzystencji świata: gdy w fizyce pytającej psyche odpowiada materia, to w psychologii odpowiada sama psychika czy świadomość. Pytający więc sam daje sobie odpowiedź. Nie ma ona żadnego zastosowania dla obiektu zewnętrznego; najwyżej jako analogia. Nie można jednak przeczyć autentyczności i realności tej wypowiedzi psychiki czy świadomości o sobie.
To, co psychiczne, będziemy wyrażać także za pomocą tego, co psychiczne, choć tzw. psychologia eksperymentalna w swych badaniach posługuje się metodami statystycznymi, a z ich rezultatów wyciąga wnioski, co do pojedynczych przypadków. (Niestety, pojedyncze przypadki nie występują w „dużych liczbach”...)
U podstaw popularnej krytyki psychologii leży naiwna wiara, że psychologia to to, co ja myślę, czuję i czym jestem. Podobnie też jest u innych, a jeśli u kogoś nie jest tak samo, to znaczy, że jest z nim coś nie w porządku i że trzeba go „naprawić”.Rozważania porównawcze; badanie wielkich różnic w ramach określonych czynników świadomości. Nauki pomocnicze - religioznawstwo porównawcze, etnologia, psychologia rozwojowa, etologia (psychologia porównawcza), socjologia, badanie rodzin, badanie jednostek. Punkt widzenia intraindywidualny. Porównywanie przeciwstawnych wielkości, jak np. świadomość - nieświadomość, myślenia - uczucia itd. Przeciwstawienie psychologii zbiorowej i indywidualnej. Duch obiektywny (język, wyobrażenia religijne, przekonania intelektualne, estetyczne, kulturalne i moralne, przesądy społeczne, narodowe, rodzinne, aktualne, geografia i klimat) a jednostka.
Toteż jedynie można wypowiadać stwierdzenia o duszy, nigdy jednak nie da się powiedzieć, czym jest dusza. Jungizm - kantyzm w psychologii świadomości.

 

Fenomenologia świadomości
- własności świadomości:
1. Psychika świadoma jest systemem (to sýstçma = całość złożona z licznych części), tzn. mieszanką wszelkich możliwych jakości rozpadających się na dwie klasy:
a) dane somatyczne, jak np. zmysłowo-fizjologiczne i instynktowe, oraz
b) czynniki psychiczne, nieuchwytne i niedające się zmierzyć i niedające się porównać z niczym z natury fizycznej, jak np. wyobrażenia, myśli czy uczucia.
Ten system jest jako całość racjonalny i irracjonalny, uporządkowany i chaotyczny, określony i arbitralny, dany obiektywnie i dany subiektywnie.
2. Psychika świadoma pozostaje we wzajemnym oddziaływaniu ze światem zewnętrznym i ze światem wewnętrznym (nieświadomym). Świadomość jest systemem odniesienia wobec świata zewnętrznego i wewnętrznego jako danych obiektywnych; jest to jedna z jej najważniejszych funkcji. Tu tkwi przyczyna względnej wartości rzeczy przedstawianych przez psychologów. Powinni oni zawsze podawać wybrany przez siebie „punkt zerowy” swego systemu odniesienia, tak byśmy mogli poznać ich „osobiste równanie”.
W psychologii ten „osobisty błąd” ma przyczyny w szczególnej psychofizjologicznej indywidualnej konstytucji obserwatora,
3. Świadomość jest zjawiskiem ograniczonym w czasie:
a) periodycznie wygasa ona (nocami - aż do zupełnego zaniku),
b) zaczyna się tworzyć dopiero w toku życia (kiedy dziecko zaczyna mówić o sobie „ja”),
c) w wielu wypadkach zanika wcześniej niż samo życie organizmu,
d) jej maksima, tzn. jej jasność, trwają okresami tylko kilka godzin:
Przeciętnie człowiek przeżywa więcej niż 1/3 swego czasu w nieświadomość (względność znaczenia świadomość). Fakt, że jasność świadomości ulega ograniczeniom w czasie, dowodzą, iż potrzeba pewnego wysiłku, by zachować stan świadomości Świadomość jest więc osiągnięciem (problem energetyczny). Wysiłek świadomości wymaga wypoczynku. Niektórzy po takim wysiłku czują głód: świadomość więc „zżera” nasze siły fizyczne. Społeczeństwo troszczy się o takie nieuchronne odpoczynki (wschód - joga itp., Zachód - teatr, koncert, kino, sport, picie).
W przypadku trzech pierwszych możliwości zachodnich - nosicielem świadomości staje się świat zewnętrzny (rzutujemy nań strumień obrazów, który nam pozwala na bierną fantazję, albowiem przy tym automatycznie utożsamiamy się z wytworzoną uprzednio serią obrazów albo dokonujemy projekcji, tj. przeżywamy procesy nieświadome). Stan taki psychologicznie odpowiada normalnemu pośredniemu położeniu między maksymalną jasnością świadomości a nieświadomością, w której rządzą automatyzmy. (Bezpośredni związek psyche i somy.)
4. Właściwa świadomość  - zdolność uwagi to napięcie, koncentracja świadomości w sensie świadomej konfrontacji podmiotu z przedmiotem. W tym sensie świadomość to samopostrzeganie podmiotu w jego rela cji do świata zewnętrznego i wewnętrznego. Występująca lub wywołana jednoczesność przedmiotów zewnętrznego i wewnętrznego w odniesieniu do ego jest syntetycznym osiągnięciem świadomości,  jako że nie istnieje eo ipso. Określa się ją więc także jako asymilację, dzięki której przyswajamy sobie przedmioty. Na niej ma polegać główny wysiłek świadomości. Koordynująca funkcja świadomości w odniesieniu do ego polega, formalnie rzecz biorąc, na przyswojeniu obiektów podmiotowi. Relaks to dysymilacja, brak związku między przedmiotami wyobrażeń, a więc brak różnic między nimi (nieświadomość). Jedną z najważniejszych funkcji świadomości jest dyskryminacja (odróżnianie przedmiotów między sobą i od ego) - starożytne diakrisis lub distinctio. Karl Rosenkrantz: „Wtedy mamy do czynienia z wiedzą, kiedy odróżniamy siebie od rzeczy poza nami - dyskryminacja - i oglądamy rzecz jako wyobrażaną przez siebie. Musimy więc rozdzielić siebie i rzecz i znowu połączyć w naszej świadomości”. Brak rozróżnienia to nieświadomość (Unbewusstheit).
5. Zawężenie świadomości. Świadomość może jednocześnie obejmować tylko nieliczne wyobrażenia. Metaforyka świetlna (oko - reflektor). (Mach o Freudzie: „Są ludzie, którzy duszę ludzką chcą badać za pomocą teleskopu waginy. Nic jednak nie znajdują: otwór jest o wiele za mały...”) Problem woli. Wola jest to energia psychiczna, pozostająca w mniejszym lub większym stopniu do naszej dyspozycji, która pozwala nam światło naszej świadomości zwracać w różnych kierunkach. Kierowanie nim jest jednak trudne lub niemożliwe, jeśli jesteśmy w pełni opętani przez jakąś treść świadomości. Powstaje tylko pytanie, czy możemy chcieć chcenia tak, jak chcemy? Gdy tak nie jest, to mamy do czynienia z przymusem, czyli koniecznością (nie-chceniem). Wola (zdolność chcenia) jest późnym osiągnięciem psychiki. Np. ludzie pierwotni do chcenia potrzebują „rite d’entree” a do nie-chcenia „rite de sorcie”. My też, w sytuacjach, w których czujemy się bezsilni, uciekamy się do rytuałów, np, do modlitwy. Postępowanie takie można zalecić bardziej niż fatalny przesąd, że „gdzie jest wola, tam też jest i droga”. Św. Paweł, Rzym. 7, 19 : „Nie czynię bowiem dobra, którego chcę ...” Wola jest osiągnięciem, które uzyskaliśmy przez stopniowe uświadamianie sobie skłonności. Treningiem woli powinny kierować bardziej jakościowe niż ilościowe punkty widzenia: światło świadomości powinno oświetlać coraz to więcej przedmiotów zewnętrznych i wewnętrznych i tym samym umożliwiać ich asymilację. W ten sposób w toku ontogenezy zwiększa się także apertura promienia światła, jego siła i zasięg. Pomnożenie materiału wyobrażeń. Problem czujności.
6. Pamięć jako pozostający do naszej dyspozycji materiał wyobrażeniowy. Jest to zdolność świadomości do aktywnej, ale także spontanicznej reprodukcji wyobrażeń. Jest ona nader indywidualnie zróżnicowana w odniesieniu do trwałości i zakresu. Można ją kształcić i ćwiczyć. J.E. Purkini „Obiektywny ogląd zostaje zreprodukowany w sferze subiektywnej za pośrednictwem pamięci jako wyobrażenie, które ulega przemianie w swobodnej imaginacji lub odpowiednio do pewnych potrzeb...” Mamy wrażenie, że cały materiał doświadczalny jest zasadniczo zarejestrowany w pamięci (engramy), czego ma dowodzić usuwanie amnezji w hipnozie. Ale doświadczenia te także dowodzą, że zdolność dysponowania tym materiałem jest nieduża. Dla jej uruchomienia ważny jest fakt, byśmy pojęli związek treści, stworzyli sobie całościowy obraz wyobrażeń, inaczej bowiem narażeni jesteśmy na luki w pamięci. Dla zdolności reprodukowania zasadniczą rolę odgrywa związany z odpowiednim wyobrażeniem „ton emocjonalny” (łatwe zapominanie rzeczy niemiłych lub niemożność zapomnienia o nich). Problem automatyzmów: występujących spontanicznie obsesyjnych wyobrażeń (idees fixes). W pamięci więc dużą rolę odgrywa czynnik irracjonalny, nieprzewidziany, spontaniczny, twórczy - nieprzeszkadzający i pożyteczny. Dlatego nie należy tu kłaść nacisku na absolutną wolność, wolność bowiem jest możliwa tylko w odniesieniu do czegoś znanego.

Jerzy Prokopiuk
  Drukuj Poleć znajomemu
 
© 2018 Elixir - nowa formuła życia ::